WIARA I WOLNOŚĆ

Konfederacja barska (1768–1772)

Pułaski w Barze, obraz pędzla Kornelego Szlegla

Konfederacja miała charakter zbrojny i była w przedrozbiorowej Rzeczpospolitej jedną z form politycznej organizacji szlachty.

Zawiązała się w podolskim mieście Bar 29 lutego 1768 roku i trwała do roku 1772.

Składała się z konfederacji lokalnych pod przewodnictwem tzw. Generalności.

W kwestiach ustrojowych połączyli się w jej szeregach konserwatyści z reformatorami.

Pieśń Konfederatów Barskich

Od co najmniej 1717r (Sejm Niemy) Rzeczpospolita pozostawała pod politycznym wpływem władców Rosji. Trwała  brutalna ingerencja wschodniego Imperium w sprawy polskie. W 1764 roku królem został były kochanek carycy Katarzyny II - Stanisław August Poniatowski. Walka z rosyjską dominacją była jednym z postulatów patriotów barskich.

Największym problemem  trapiącym szlachtę polską okazały się wprowadzane przez króla „reformy” – wśród nich lansowane przez Rosję i Prusy nadanie praw politycznych innowiercom: protestantom i prawosławnym. Należy jednak  wiedzieć, że „wolności” o jakie zabiegały w Polsce obce dwory, były w tych krajach nieznane. Brak zgody na takie reformy oraz chęć obrony wiary katolickiej były głównym celem powstańców barskich.

„Wiary świętej katolickiej rzymskiej własnem życiem i krwią obligowany każdy bronić”.

Związek zbrojny zorganizowali:

 

Michał Hieronim Krasiński    marszałek generalny konfederacji w Koronie

  Joachim Potocki    regimentarz generalny konfederacji w Koronie

                                              Michał Jan Pac      marszałek generalny konfederacji na Litwie

                                                    Józef Sapieha      regimentarz generalny konfederacji na Litwie

                                                                 Józef Pułaski      marszałek związku wojskowego konfederacji, ojciec

                  dowódcy konfederatów Kazimierza Pułaskiego

 Wawrzyniec Potocki      reprezentant Wielkopolskim marszałek konfederacji na

miejsce Krasińskiego

Kazimierz Pułaski pod Częstochową,
akwarela Juliusza Kossaka

Kazimierz Pułaski pod Częstochową

obraz Józefa Chełmońskiego z 1875 roku

Gen. Casimir Pulaski - pomnik w Washington

Kazimierz Michał Władysław Wiktor Pułaski

herbu Ślepowron

Był synem starosty wareckiego Józefa Pułaskiego i Marianny z Zielińskich. Urodził się 4 lub 6 marca 1747 w Winiarach (północno-wschodniej dzielnicy Warki). Tam spędził dzieciństwo i uczęszczał do szkoły parafialnej. Następnie nauki pobierał w szkole księży teatynów w Warszawie.

Wtajemniczony w przygotowania do konfederacji barskiej, zbroił oddziały na Podolu i Wołyniu. 29 lutego 1768 podpisał akt założenia konfederacji barskiej.

W latach 1768-1772 był jednym z dowódców konfederacji barskiej, został marszałkiem ziemi łomżyńskiej. Przez 2 tygodnie w 1768 bronił się w warownym klasztorze w Berdyczowie przed atakami armii rosyjskiej. Skapitulował, został wypuszczony po przyrzeczeniu porzucenia konfederacji. Już niedługo jednak ogłosił, że został do tego zmuszony siłą i będzie walczyć do ostatniej kropli krwi. Dowodził z Józefem Pułaskim w bitwie pod Orzechowem stoczonej 3 listopada 1768 roku przeciw armii rosyjskiej pod dowództwem Aleksandra Suworowa.

W 1769 bronił Okopów Świętej Trójcy przed przeważającą armią rosyjską, następnie przeszedł do Turcji, a potem na Podole. Gdy przybył z Podola pod Barwinek, 7 kwietnia 1769 roku, skoncentrowały się tam siły konfederackie. Kazimierz Pułaski, mimo młodego wieku (24 lata), był czołowym dowódcą wojskowym konfederacji. Prowadził zaciągi i zorganizował pod Barwinkiem jeden z największych obozów konfederackich. Lubomirski powierzył Pułaskiemu funkcję regimentarza krakowsko-sanockiego i sandomierskiego. W Barwinku sygnowany był uniwersał nazwany imieniem Pułaskiego, wzywający pod broń szlachtę Podkarpacia. Stąd też w kwietniu 1769 r. wybrał się przeciw rosyjskim oddziałom Jelczaninowa do bitwy pod Iwlą. Z tego miejsca wyruszył w wielki rajd kawaleryjski na Podlasie i Litwę.

6 kwietnia 1769 na polach między Miejscem (dziś: Miejscem Piastowym) a Rogami, koło Krosna, rozegrała się bitwa konfederatów barskich z Rosjanami, w której Pułaski został ranny. Wkrótce przebił się ze swoim oddziałem na Litwę i Ruś, wzniecając tam powstanie antyrosyjskie. Wsławił się między innymi brawurową obroną Jasnej Góry przed wojskami rosyjskimi gen. Iwana Drewicza i królewskimi (od 31 grudnia 1770 do 14 stycznia 1771).

Mniej szczęśliwe były wystąpienia Pułaskiego w polityce: podjął się na rozkaz Generalności zorganizowania porwania króla, Stanisława Augusta Poniatowskiego 3 listopada 1771, a po tym nieudanym wyczynie, spadła na niego główna odpowiedzialność.

Po upadku konfederacji w 1772, zaocznie skazany na śmierć za próbę królobójstwa, musiał emigrować z Polski. Władze żadnego kraju europejskiego nie chciały go jednak przyjąć. Na zaproszenie generała Lafayette’a wyjechał do powstających właśnie Stanów Zjednoczonych Ameryki.

Paryż 29 maja 1777

Benjamin Franklin do prezydenta Stanów Zjednoczonych Jerzego Washingtona:

"Hrabia Pułaski z Polski, oficer znany w całej Europie z odwagi i walki o wolność swojego kraju z przeważającymi siłami Rosji, Austrii i Prus, może być bardzo użyteczny w naszej służbie” 

Zmarł 11 października 1779 w wyniku ran odniesionych w czasie oblężenia Savannah.  Generał został pochowany na plantacji w Savannah, na co wskazują badania archeologiczne z 1996 r., podczas których odkryto trumnę z napisem „Brygadier general Casimir Pulaski”. Uroczysty pogrzeb odbył się 9 października 2005.

This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now